شما اینجا هستید

فرهنگی » نقشِ قلم در نگاره های بدون رنگ

گروه فرهنگی- محمد عرفان رفیعی

سیاه قلم از شیوه های نگارگری ایران است که در دوران رواج نگارگری شماری از نقاشان با این شیوه شروع به کار کردند. از نقاشان مشهوری که با این شیوه کار می کرد محمد سیاه قلم، نگارگر مرحله نخستین مکتب هرات است. آثار متعددی از این نقاش به جای مانده و تفسیرها و توجیه های گوناگونی را در بین هنرپژوهان جهان برانگیخته است.
از اینها گذشته، می توان منشاء نقاشی سیاه قلم را در کارگاه هنری آل جلایر یا مکتب تبریز- بغداد سده هشتم هجری جستجو کرد. در دیوان اشعار سلطان احمد جلایر که به وسیله میرعلی تبریزی کتابت شده، هفت تشعیر وجود دارد که با شیوه سیاه قلم کار شده است. این تصاویر را به عبدالحی، نقاش دربار آل جلایر، نسبت داده اند.
با این تفاسیر می توان ریشه این هنر را در ایران با رواج نگار گری مقارن دانست، اما متاسفانه بی مهری هایی به این رشته ارزنده در طول سالیان متمادی روا شده که باعث سیر نزولی در روند پیشرفت این هنر شده است.
خبرنگار «وطن روز» در مورد این موضوع به سراغ خانم راضیه مسیبی، هنرمند حوزه نگار گری رفته تا درمورد عدم رشد و پیشرفت این رشته در طول سالیان متمادی به گفت‌وگو بنشیند.

نام اثر: قرنطینه

راضیه مسیبی متولد ۱۳۶۵ و فارغ التحصیل رشته مدیریت است. وی فعالیت خود را در رشته سیاه قلم از ابتدای دهه ۸۰ آغاز کرد. وی علی‌رغم برگزاری نمایشگاه های بسیار، در این راه با مشکلات زیادی مبارزه کرده است.
مسیبی در مورد فعالیتش به خبرنگار وطن روز گفت: در آغاز به دلیل علاقه بسیار زیادی که به رشته نقاشی داشتم جذب این رشته شدم و در اکثر حوزه های این رشته به فعالیت و آزمون و خطا پرداختم، اما در حوزه نگار گری به طراحی چهره و اشیای بی جان علاقه بسیاری از خود نشان می دادم، زیرا پایه و اساس هنر نقاشی طراحی است و در مرحله پیشرفته به چهره ختم می شود و تکنیک های دیگر، به نظرم همه از طراحی انشعاب می گیرد و تنها با تغییر مواد است که شاهد بعضی از دگرگونی ها هستیم؛ اما به هر تقدیر در آن ایام به طراحی چهره و اشیاء علاقه نشان می دادم تا این که با رشته سیاه قلم آشنا شدم و به صورت بسیار عجیبی دل بسته این رشته شدم که در این مسیر پدرم نقش بسیار پر رنگی را ایفا کردند.
مسیبی در ادامه و در خصوص نگاه اجتماعی به هنر سیاه قلم گفت: متاسفانه در جامعه و به خصوص در اقشار عام جامعه به دلیل عدم تخصص و تجربه در هنر های نگار گری به خصوص سیاه قلم با نظرات غیر کارشناسی و متاسفانه نظرات سطحی که بر گرفته از سلایق مختلف است رو به رو هستیم، به همین دلیل هنرمندان فعال در این حوزه در ایران، نمی توانند پیشرفت به سزایی داشته باشند چرا که یکی از دلایل پیشرفت، نقد سازنده است؛ که به دلیل عدم تخصص و عدم آشنایی اکثر اقشار جامعه با این هنر، هیچگاه نظرات علمی و راهگشایی ایراد نمی شود تا هنرمند بتواند با برطرف کردن ضعف خود پیشرفت قابل توجهی در این رشته به دست آورد.

این هنرمند در ادامه افزود: متاسفانه در کشور ما همانطور که عرض کردم به دلیل عدم آشنایی و استقبال عمومی از این شیوه، هنرمندان فعال در این حوزه از نقد سازنده و راهگشا محروم هستند و این موضوع یکی از موضوعات مهم در پیشبرد اهداف هنری است. اما در بخش دیگر می توان به عدم همکاری و استقبال وزارت ارشاد از این شیوه اشاره کرد. متاسفانه بسیاری از مجوز هایی که لازمه برگزاری نمایشگاه های سیاه قلم است به سختی و دشواری صادر می‌شود و این موضوع از دید افرادی که در این حوزه فعال هستند کمی ناراحت کننده است. زیرا هنر سیاه قلم نیازی به این همه سخت گیری ندارد و باید اذعان کنم که معمولاً افرادی در این عرصه صاحب نظر شده اند که متاسفانه تجربه و سواد آکادمیک در این خصوص ندارند و باز هم متاسفانه باید بگویم که اخذ مجوز با این شرایط نیز با پارتی و باند بازی همراه شده و تحت شعاع ناآگاهی برخی متولیان قرار گرفته است.
راضیه مسیبی در پاسخ به پرسش خبرنگار وطن روز در خصوص عدم تدریس دانشگاهی و آکادمیک بودن رشته سیاه قلم گفت: متاسفانه رشته سیاه قلم در ایران مورد کم توجهی و بی مهری بسیاری واقع شده است. بیشتر این بی توجهی ها متوجه اکثریت جامعه هنری بوده و حتی گاهی افرادی که تحصیلات آکادمیک نقاشی نیز دارند، به سیاه قلم به عنوان یک هنر مجزا توجه ندارند. زیرا معتقدند این رشته کپی برداری است و نقاشی از روی عکس ارزشی ندارد و اصولاً به عنوان هنر کوچه بازاری قلمداد می شود و معتقدند هنر باید کاملاً اصل و نشات گرفته از قوه تخیل فرد باشد، به همین دلیل من و امثال من بیشتر به عنوان خود آموز این رشته را دنبال کرده ایم و از داشتن مدارج دانشگاهی محروم واقع شدیم. اما جا دارد بگویم در این سال ها اساتید برجسته ای شروع به آموزش سیاه قلم در مراکز خصوصی نموده اند که جدای از تکنیک ها و تجربیات آن ها می توان پیشرفت و ترقی این رشته در آموزش هایشان را بررسی کرد.
مسیبی در پایان صحبت های خود افزود: از تمام مردم فرهنگ دوست ایران تنها یک خواهش دارم و آن هم حمایت از جامعه هنری است، چرا که فرهنگ هر کشور نشان‌گر اصالت و مولفه اصلی هویت هر سرزمینی است.

استفاده از خبر با ذکر منبع بلامانع است

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری، تحلیلی وطن آزاد